Kolon Kanserinde Erken Tanının Önemi

2

Kolon kanseri, dünyada her yıl 655.000 kişinin vefatına neden olan, kanser cinsleri ortasında erkeklerde en yaygın üçüncü bayanlarda ikinci sıklıkla görülen , vefata sebep olan cinsler ortasında da üçüncü kanser çeşididir.

Belirti vermeyen ve yavaş ilerleyen kolon kanseri, bilhassa 50 yaş ve üzerindeki bireyleri tehdit etmektedir.

Bedende, ince bağırsağın bitim yerinden makata kadar olan kısım Kolon (kalın barsak) olarak isimlendirilir. Kolon kanserinin oluşmasında beslenme alışkanlığı ve genetik faktörlerin aktif rolü vardır.

Hangi Yaş Kümeleri Kolon Kanseri Riski Altındadır?

Kolon kanseri sıklıkla 50’li yaşların üzerinde ortalama 65-70 yaş ortasında görülür. Ailesinde erken yaşta kolon kanseri olmayanların, 40 yaş altında bu hastalığa yakalanma mümkünlüğü düşük olmakla bir arada 40-50’li yaşlardan itibaren bu mümkünlük giderek artar.

Kolon Kanserinde Hangi Faktörler Tesirlidir? 

  • Kolonda, bağırsak iç kısmında bulunan ve “polip” denilen et modüllerinin varlığı riski artırır. Bireye daha evvelden kolon kanseri teşhisi konmuş ve tedavi görmüş olsa da, risk devam etmektedir.

  • Yumurtalık, rahim ve göğüs kanserli hastalar da kolon kanseri açısından risk altındadır. Sigara kolon kanserine yakalanma riskini artırır.

  • Beslenme alışkanlıkları kolon kanseri üzerinde değerli bir tesire sahiptir. Posadan yoksul olan, kırmızı etten güçlü lakin meyve ve zerzevattan yoksul yemek yeme alışkanlıkları riski artırır.

  • Düşük selenyum seviyesi, iltihabi bağırsak hastalıkları, birtakım virüs cinsleri, sanayileşmiş ülkeler üzere çevresel faktörler (fast food, işlenmiş besinler), ağır alkol tüketimi kolon kanserine yakalanma ihtimalini artırır.

  • B6 vitamini alınımı kanser riskini azaltır.

  • Fizikî olarak etkin insanların kansere yakalanma riski düşüktür.

“Kalıtımla Geçen Kolon Kanseri” Ne Demektir?

  • Ailesel genetik tanımlamada bağırsak kanseri teşhisi varsa, bu geçmişe sahip bireyde de mutasyona uğramış bir gen nedeniyle bağırsak kanserinin ortaya çıkma mümkünlüğü daha yüksektir. Bu şartlar bilimsel manada şöyle tanımlanabilir; ailenin birebir kanadından (anne, dayı, büyükanne) en az iki akrabada bağırsak kanseri varsa, yakın akrabalardan biri 50 yaşından evvel bağırsak kanserine yakalanmışsa ya da ailenin tıpkı kanadında bağırsak kanseri ya da rahim kanseri mevcutsa bunlar genetik yatkınlığı artırır. 40’şı yaşlardan itibaren erken teşhis için gerekli tetkikler yaptırılmalıdır.

Erken teşhis için ne yapılmalıdır ?

Bu gayeyle kolerektal kanser taraması yapılır. Kolerektal kanser taraması içinde dışkıda bilinmeyen kan bakılması, ilaçlı barsak sineması denilen kolon grafisi, kolonoskopi, sanal kolonoskopi denilen Bilgisayarlı Tomografi ile inceleme, dışkıda DNA testleri yapılabilir. Bu yollar içinde ekseriyetle en uygunu hem direkt teşhis koyması hemde gerektiğinde süreç sırasında görülebilecek kanser habercisi poliblerin çıkarılarak tedavisinin sağlanabildiği Kolonoskopidir. 50 yaş ve üzerinde toplumda herkese tarama yapılması, şayet kolon kanseri riskinde artış oluşturacak öbür bir sebep varsa riske nazaran daha erken yaşlarda bu taramaların yapılması uygundur. 

Kolon Kanseri Nasıl Tedavi Edilir? 

Kolonoskopide alınan poliplerin üzerinde, kanser erken evrede yakalandığında ameliyat gerekmeyebilir, bu hastalar yakın takibe alınır. Kanser ileri evredeyse durumuna nazaran ya direkt ameliyat yapılır, yada evvel kemoterapi denilen ilaç tedavisi ile tümör yükünün azaltılması sonrasında ameliyat yapılabilir. Ameliyat açık yahut laparoskopik denilen kapalı süreçle yapılabilir. Bazen çok ileri evrelerde, bağırsak tıkanması ve karın şişkinliği ile ivedilikle ameliyat yapılan hastalarda bağırsağın ucu karına alınabilir. Daha sonra tabip kararına nazaran, ilaç ya da ışın tedavisi de tedaviye eklenebilir.